VAT w net-billingu: fiskus wyjaśnia, jak prosument ma liczyć podatek od oddanej energii

Problem, który spędza sen z powiek prosumentom

Wielu właścicieli instalacji fotowoltaicznych rozliczających się w systemie net-billingu zadaje sobie to samo pytanie: jak właściwie traktować pod względem podatkowym nadwyżki energii oddawane do sieci w zamian za depozyt prosumencki? Sprawa nie jest wcale oczywista, bo mechanizm net-billingu łączy w sobie elementy sprzedaży energii, wzajemnych kompensat finansowych oraz specyficznych zasad wynikających z ustawy o odnawialnych źródłach energii. Odpowiedzi na te wątpliwości dostarcza świeża interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, wydana na wniosek gminy posiadającej panele fotowoltaiczne na budynkach użyteczności publicznej. Mimo że dotyczy konkretnego podmiotu samorządowego, wnioski z niej płynące są istotne dla każdego prosumenta działającego w tym modelu rozliczeń.

Wprowadzenie energii do sieci jako czynność opodatkowana

Fiskus jasno wskazał, że przekazanie nadwyżek wyprodukowanej energii do sieci energetycznej jest odpłatną dostawą towarów, a zatem podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Bez znaczenia pozostaje tutaj fakt, że ustawa o OZE traktuje wytwarzanie i wprowadzanie energii przez niektórych prosumentów jako aktywność niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu prawa przedsiębiorców. Przepisy dotyczące VAT funkcjonują bowiem na zupełnie innych zasadach i są stosowane niezależnie od tego, jak dana czynność jest kwalifikowana w innych gałęziach prawa. W konsekwencji podmiot, który wprowadza energię do sieci - w omawianej sprawie gmina - występuje w tym zakresie jako podatnik VAT, niezależnie od swojego statusu w ustawie o OZE.

Podstawa opodatkowania to nie to samo co potrącenie z depozytu

Kluczowy, praktyczny fragment interpretacji dotyczy metody ustalania podstawy opodatkowania. Wnioskująca gmina stała na stanowisku, że podstawą tą powinna być kwota faktycznie potrącana przez zakład energetyczny z depozytu prosumenckiego podczas rozliczania rachunku za energię pobraną z sieci. Organ podatkowy nie zgodził się z tym podejściem. Według KIS wynagrodzenie za energię wprowadzoną do sieci należy ustalać samodzielnie - na podstawie ilości energii oddanej oraz obowiązującej rynkowej ceny energii, zgodnie z regułami przewidzianymi w ustawie o OZE. To, że należność ta jest następnie kompensowana z opłatami za energię pobraną, nie ma żadnego wpływu na wysokość wynagrodzenia przypisanego do wcześniej dostarczonej energii.

W praktyce procedura wygląda więc tak: najpierw należy obliczyć wartość energii wprowadzonej do sieci zgodnie z zasadami net-billingu, a dopiero w drugim kroku naliczyć od tej wartości podatek. Rozliczenie wzajemne z rachunkiem za energię pobraną to odrębna, niezależna operacja finansowa, która nie powinna mieć wpływu na sposób ustalania podstawy opodatkowania VAT.

Rola współczynnika 1,23 w rozliczeniach

Od 1 lutego 2025 roku obowiązują nowe zasady naliczania depozytu prosumenckiego. Wartość energii wprowadzonej do sieci w danym miesiącu jest powiększana o współczynnik 1,23, a dopiero po zastosowaniu tego mnożnika trafia na konto prosumenta w kolejnym miesiącu. Dyrektor KIS wyjaśnił, że to właśnie kwota uzyskana po zastosowaniu współczynnika 1,23 stanowi wartość brutto należną prosumentowi. Oznacza to, że podatek VAT powinien być liczony metodą „w stu”, a nie doliczany dodatkowo do już przeliczonej kwoty.

Co to oznacza w praktyce dla prosumentów

Interpretacja porządkuje kilka istotnych kwestii, które mogą mieć znaczenie przy rozliczeniach podatkowych w systemie net-billingu. Warto zwrócić uwagę na następujące wnioski:

• Wprowadzenie nadwyżek energii do sieci jest traktowane jako odpłatna dostawa towarów podlegająca VAT, niezależnie od statusu danej aktywności na gruncie ustawy o OZE.
• Podstawy opodatkowania nie można utożsamiać z kwotą faktycznie potrącaną z depozytu prosumenckiego - trzeba ją liczyć samodzielnie, na bazie ilości energii i rynkowej ceny energii.
• Kompensata między energią oddaną a pobraną to odrębna operacja finansowa, bez wpływu na ustalanie podstawy VAT.
• Od 1 lutego 2025 roku wartość energii wprowadzonej jest powiększana o współczynnik 1,23, a dopiero ta powiększona kwota stanowi wartość brutto należną prosumentowi.
• VAT od tak ustalonej kwoty brutto należy liczyć metodą „w stu”.

Choć interpretacja została wydana na wniosek gminy, zasady w niej opisane dotyczą szerszego grona podmiotów rozliczających się w systemie net-billingu, które są podatnikami VAT. Dla osób zarządzających instalacjami fotowoltaicznymi - zarówno samorządów, jak i przedsiębiorców - jest to istotna wskazówka, jak prawidłowo ustalać podstawę opodatkowania i unikać błędów przy rozliczeniach z urzędem skarbowym.