Fotowoltaika i biogazownia na wsi - jak sfinansować inwestycję z dwóch programów naraz

Gospodarstwo bez prądu z sieci - realny plan czy odległa wizja?

Coraz więcej rolników zadaje sobie pytanie, czy opłaca się inwestować we własne źródło energii, skoro ceny prądu i paliw rosną praktycznie co sezon. Odpowiedź przychodzi w samą porę - jesienią otwierają się dwa niezależne, ale wzajemnie uzupełniające się programy wsparcia: jeden prowadzi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, drugi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dzięki temu sfinansować można zarówno niewielką instalację na dachu stodoły, jak i poważną inwestycję w biogazownię czy elektrownię wiatrową, z której korzysta cała okolica.

Kluczowe jest dopasowanie programu do skali planowanej instalacji. Dla mocy do 50 kW właściwym adresem jest ARiMR, natomiast rolnicy i spółdzielnie energetyczne myślące o instalacjach powyżej 50 kW, nawet do 1 MW lub więcej, powinni skierować się do NFOŚiGW i programu Energia dla Wsi. Oba mechanizmy obejmują też biogazownie rolnicze oraz magazyny energii, co w praktyce pozwala złożyć kompletny plan transformacji energetycznej gospodarstwa lub całej wsi.

Co oferuje ARiMR - trzy obszary wsparcia i limit do 1,7 mln zł

Nabór z Agencji trwa od 5 października do 3 listopada 2026 roku, a pieniądze pochodzą z unijnego Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie, przez Portal Rolnika. Aby ubiegać się o środki, trzeba mieć numer identyfikacyjny producenta rolnego, faktycznie prowadzić działalność rolniczą oraz przejść obowiązkowe szkolenie z efektywności energetycznej gospodarstwa.

Program dzieli się na trzy obszary, które można łączyć:

• Obszar A - biogazownie rolnicze, dofinansowanie do 1,5 mln zł;
• Obszar B - fotowoltaika do 50 kW z magazynami energii elektrycznej, a także kolektory słoneczne, magazyny ciepła, pompy ciepła i systemy zarządzania energią, limit do 200 tys. zł;
• Obszar C - inwestycje ograniczające zużycie energii w budynkach gospodarskich, również do 200 tys. zł.

W każdym z obszarów dofinansowanie pokrywa 65 proc. kosztów kwalifikowanych. Łączenie obszarów jest możliwe, ale obowiązują wtedy sumaryczne limity - od 400 tys. zł przy połączeniu B i C, do 1,7 mln zł, gdy rolnik realizuje jednocześnie wszystkie trzy typy inwestycji.

Energia dla Wsi po raz trzeci - 400 mln zł i instalacje nawet do 10 MW

Od 1 października 2026 roku NFOŚiGW prowadzi już trzeci nabór w ramach programu Energia dla Wsi, finansowanego z unijnego Funduszu Modernizacyjnego. Wnioski można składać do 31 stycznia 2027 roku. Cały program obejmuje lata 2022-2030, a skierowany jest do rolników indywidualnych, spółdzielni energetycznych i ich członków, a także podmiotów dopiero tworzących spółdzielnię.

Skala wsparcia jest tu znacznie większa niż w ofercie ARiMR. Rolnicy indywidualni mogą liczyć na finansowanie fotowoltaiki i elektrowni wiatrowych o mocy od 50 kW do 1 MW, a także elektrowni wodnych oraz biogazowni rolniczych o mocy od 10 kW do 1 MW. Spółdzielnie energetyczne i ich członkowie mają jeszcze szersze możliwości - instalacje od 10 kW aż do 10 MW. Program obejmuje również magazyny energii, ale tylko jako element towarzyszący nowej inwestycji wytwórczej.

Forma pomocy zależy od wybranej technologii:

• fotowoltaika i elektrownie wiatrowe - preferencyjna pożyczka do 100 proc. kosztów kwalifikowanych;
• elektrownie wodne i biogazownie rolnicze - dotacja do 65 proc. kosztów, możliwa do łączenia z pożyczką do 100 proc.;
• magazyny energii - dotacja do 20 proc. wartości inwestycji.

Jeden beneficjent może otrzymać maksymalnie 25 mln zł pożyczki oraz 20 mln zł dotacji. Te kwoty pokazują, że program adresowany jest przede wszystkim do większych, zorganizowanych inicjatyw energetycznych, a nie wyłącznie do pojedynczych gospodarstw.

Dopłaty do nawozów i oleju napędowego - pomoc na trudny czas

Równolegle z programami inwestycyjnymi ARiMR prowadzi nabór pomocy doraźnej, związanej ze wzrostem cen nawozów mineralnych i oleju napędowego, wywołanym napięciami na Bliskim Wschodzie. Wnioski przyjmowane są od 1 do 23 października 2026 roku. Polska otrzyma na ten cel z budżetu unijnego ponad 66,6 mln euro, czyli około 292 mln zł, a budżet krajowy dołoży dodatkowo 200 proc. tej kwoty.

Pomocą objęte zostaną zakupy zrealizowane między 1 marca a 31 sierpnia 2026 roku. Maksymalna stawka wsparcia do nawozów mineralnych wynosi 500 zł na hektar, a dopłata do oleju napędowego - 0,52 zł za litr.

Co to oznacza w praktyce dla rolnika planującego inwestycję

Jednoczesne otwarcie obu naborów to okazja, by zaplanować inwestycję energetyczną kompleksowo - od małej instalacji fotowoltaicznej na dachu obory, przez magazyn energii, aż po biogazownię zasilającą kilka gospodarstw lub całą miejscowość. Zanim jednak rolnik złoży wniosek, warto zwrócić uwagę na kilka praktycznych kwestii:

• sprawdzić, czy planowana moc instalacji kwalifikuje się do programu ARiMR, czy raczej do Energii dla Wsi;
• upewnić się, że posiada się numer identyfikacyjny producenta rolnego i że działalność rolnicza jest prowadzona nieprzerwanie;
• zaplanować w terminie obowiązkowe szkolenie z efektywności energetycznej, wymagane przez ARiMR;
• przy większych inwestycjach rozważyć założenie lub dołączenie do spółdzielni energetycznej, co otwiera dostęp do wyższych limitów mocy i kwot wsparcia;
• skonsultować dokumentację z doradcą znającym procedury obu instytucji, co znacząco skraca czas przygotowania wniosku.

Terminy obu naborów są ściśle określone, a wymogi formalne niemałe, dlatego decyzję o złożeniu wniosku warto podjąć z odpowiednim wyprzedzeniem, zamiast czekać do ostatnich dni naboru.