Stuttgart stawia na składany dach fotowoltaiczny nad oczyszczalnią ścieków - rekordowa instalacja w Niemczech

Problem przestrzeni i rosnących rachunków za energię

Oczyszczalnie ścieków należą do najbardziej energochłonnych obiektów komunalnych - sprężarki napędzające procesy biologicznego oczyszczania potrafią pochłaniać ogromne ilości prądu przez całą dobę. Jednocześnie tego typu zakłady dysponują rozległymi, płaskimi powierzchniami nad zbiornikami, które przez lata pozostawały zupełnie niewykorzystane. W Stuttgart-Mühlhausen postanowiono połączyć te dwa fakty w jeden projekt - nad komorami osadu czynnego powstaje składany dach fotowoltaiczny o powierzchni przekraczającej 17 tysięcy metrów kwadratowych, czyli mniej więcej tyle, ile zajmują dwa boiska piłkarskie. Inwestorzy podkreślają, że to największa tego rodzaju konstrukcja w Niemczech oraz zarazem największa instalacja fotowoltaiczna w samym Stuttgarcie.

Konstrukcja, która reaguje na pogodę

Sercem projektu jest 120 ruchomych segmentów dachu, na których zamontowano łącznie 5280 modułów fotowoltaicznych. Panele zawisły na stalowych linach, a całością poruszają 120 silniki odpowiadające za rozkładanie i składanie dachu. Dzięki temu mechanizmowi konstrukcja może zostać błyskawicznie schowana, gdy nadciąga silny wiatr, intensywne opady śniegu lub grad - to realna ochrona przed uszkodzeniami, których w tradycyjnych, stałych instalacjach nie dałoby się uniknąć. Segmenty składa się również na noc, co ma wydłużać żywotność całego układu.

Dach zawiśnie około pięciu metrów nad zbiornikami, dzięki czemu obsługa techniczna oczyszczalni nadal będzie mogła swobodnie prowadzić konserwację infrastruktury. W ten sposób ta sama przestrzeń pełni podwójną funkcję - służy do oczyszczania ścieków i jednocześnie produkuje energię elektryczną. Skala przedsięwzięcia jest imponująca również pod względem zużytych materiałów - do budowy konstrukcji potrzeba było około 250 ton stali.

Co to oznacza w praktyce - harmonogram i parametry instalacji

Dla czytelników śledzących podobne inwestycje przydatne będą konkretne daty i liczby:

• 2025 rok - prace przygotowawcze, rozbiórki i dostosowanie istniejących zbiorników,
• czerwiec 2026 - start montażu samej instalacji fotowoltaicznej,
• przełom 2026/2027 - planowane podłączenie dachu do sieci energetycznej,
• drugi kwartał 2027 - prawdopodobny termin popłynięcia pierwszego prądu,
• 2,745 MWp - moc zainstalowana całej konstrukcji,
• ponad 2200 MWh - szacowana roczna produkcja energii.

Realizatorzy projektu zwracają uwagę, że największym wyzwaniem było wkomponowanie tak dużej instalacji w infrastrukturę, która musi działać bez przerwy - oczyszczalnia funkcjonowała normalnie przez cały okres prac budowlanych.

Energia trafi tam, gdzie jest najbardziej potrzebna

Cała wyprodukowana energia zostanie zużyta na miejscu, bez odprowadzania jej do zewnętrznej sieci. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ oczyszczalnia w Stuttgart-Mühlhausen jest jednym z największych odbiorców prądu w mieście, a największym konsumentem energii w samym zakładzie są sprężarki obsługujące biologiczne oczyszczanie ścieków. Dzięki nowej instalacji zakład ograniczy zakupy energii z sieci zewnętrznej, co przełoży się na niższe koszty operacyjne oraz mniejszy ślad węglowy. Szacunki mówią, że dach pokryje około 9 procent całkowitego rocznego zapotrzebowania oczyszczalni na prąd.

Technologia sprawdzona już w Europie

Choć składane dachy solarne nad oczyszczalniami ścieków wciąż nie są rozwiązaniem powszechnym, nie można ich już nazwać eksperymentem. Pierwszą taką instalację uruchomiono w latach 2017-2018 w szwajcarskim Chur. Tamtejszy dach, podobnie jak ten budowany w Stuttgarcie, można rozkładać i składać w zależności od warunków atmosferycznych. Według operatora pokrywa on aż 20 procent zapotrzebowania oczyszczalni na energię, a jako dodatkowy efekt uboczny ogranicza rozwój glonów w zbiornikach dzięki zacienieniu powierzchni.

Tego rodzaju rozwiązania najmocniej rozwinęły się w Szwajcarii - już w 2023 roku działało tam ponad tuzin podobnych instalacji. Zarówno projekty szwajcarskie, jak i ten realizowany obecnie w Stuttgarcie, powstają dzięki szwajcarskiej firmie dhp Technology, która specjalizuje się właśnie w konstrukcjach składanych dachów fotowoltaicznych.

Kolejne kraje dołączają do trendu

Niemcy mają już na koncie pierwsze wdrożenia tej technologii - składany dach solarny działa między innymi nad oczyszczalnią ścieków w Neuwied, a kolejna instalacja powstaje obecnie w Karlsruhe. Rozwiązanie dociera też do Austrii - od kwietnia 2026 roku trwa budowa pierwszego tego typu obiektu w Wildon w Styrii.

Warto zwrócić uwagę, że inwestycja w Stuttgarcie dobrze pokazuje potencjał, jaki drzemie w dotąd niewykorzystanej przestrzeni nad infrastrukturą komunalną. W obliczu rosnącego zapotrzebowania sektora wodno-ściekowego na energię elektryczną, podobne projekty mogą pojawiać się w kolejnych krajach europejskich - w tym potencjalnie również w Polsce, gdzie wiele oczyszczalni ścieków wciąż szuka sposobów na obniżenie kosztów energii i ograniczenie emisji.