Panele słoneczne na dachu z nakazu prawa - harmonogram unijnego obowiązku solarnego dla budynków

Deweloperzy i zarządcy budynków publicznych staną przed nowym wyzwaniem

Inwestorzy planujący budowę obiektów publicznych czy niemieszkalnych powinni już dziś uwzględniać w swoich kalkulacjach nowy wymóg, który nadejdzie z Brukseli. Znowelizowana dyrektywa EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) nakłada na kraje członkowskie Unii Europejskiej obowiązek stopniowego wprowadzania tzw. obowiązku solarnego - czyli wyposażania budynków w instalacje fotowoltaiczne lub kolektory słoneczne. To element szerszej polityki ograniczania zależności sektora budowlanego od paliw kopalnych i zwiększania udziału energii odnawialnej bezpośrednio w miejscu jej zużycia.

Pierwszy próg do przekroczenia - koniec 2026 roku

Zegar odmierza czas do 31 grudnia 2026 roku - to data, od której nowo budowane budynki publiczne oraz obiekty niemieszkalne o powierzchni użytkowej powyżej 250 m2 będą musiały posiadać systemy wykorzystujące energię słoneczną. Może to być zarówno instalacja fotowoltaiczna, jak i kolektor słoneczny przeznaczony do podgrzewania wody użytkowej. To jednak zaledwie pierwszy krok w znacznie dłuższym procesie, który z czasem obejmie również budynki już istniejące oraz obiekty mieszkalne.

Co to oznacza w praktyce - pełny harmonogram wdrażania

Unijny plan zakłada rozkładanie obowiązku w czasie, tak aby objąć stopniowo coraz większą liczbę budynków. Poniżej pełny kalendarz zmian:

• 31 grudnia 2027 r. - wymóg obejmie istniejące budynki publiczne powyżej 2000 m2 oraz istniejące budynki niemieszkalne powyżej 500 m2, ale tylko wtedy, gdy przechodzą istotną renowację;
• 31 grudnia 2028 r. - próg dla istniejących budynków publicznych zostanie obniżony do powierzchni przekraczającej 750 m2;
• 31 grudnia 2029 r. - obowiązek obejmie wszystkie nowe budynki mieszkalne oraz nowe zadaszenia parkingów przylegających fizycznie do budynków;
• 31 grudnia 2030 r. - instalacje słoneczne staną się wymagane także dla mniejszych, istniejących budynków publicznych o powierzchni do 250 m2.

Taki harmonogram pokazuje wyraźną logikę - regulacje najpierw dotykają największych i najbardziej energochłonnych obiektów, a dopiero z czasem obejmują mniejsze budynki publiczne oraz domy jednorodzinne.

Wyjątki od reguły - kiedy obowiązek nie zadziała

Nowe przepisy nie oznaczają, że każdy budynek bez wyjątku będzie musiał mieć panele na dachu. Decydujące znaczenie mają dwa czynniki: opłacalność ekonomiczna inwestycji oraz jej techniczna wykonalność. Jeżeli konstrukcja budynku, jego lokalizacja lub nadmierne zacienienie sprawiają, że montaż instalacji słonecznej nie ma racjonalnego uzasadnienia finansowego, inwestor zostanie zwolniony z tego obowiązku. Taki zapis ma chronić właścicieli nieruchomości przed wymuszaniem kosztownych inwestycji tam, gdzie nie przyniosą one realnych korzyści energetycznych.

Polskie przepisy wciąż w fazie oczekiwania

Choć termin pierwszego etapu obowiązku solarnego zbliża się nieubłaganie, Polska - podobnie jak spora część państw unijnych - nie zakończyła jeszcze procesu wdrażania dyrektywy EPBD do krajowego prawa. Na razie brakuje konkretnych projektów rozporządzeń wykonawczych, które miałyby doprecyzować te zasady na gruncie krajowym.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii zapowiedziało, że nowy obowiązek montażu instalacji fotowoltaicznych lub kolektorów słonecznych obejmie wyłącznie te inwestycje, w których procedura uzyskiwania pozwoleń nie ruszy przed wejściem w życie odpowiedniego rozporządzenia. Resort wcześniej wskazywał, że chodzi konkretnie o nowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych - którego termin wdrożenia został jednak ostatnio przesunięty.

Tymczasem zgodnie z unijnym kalendarzem Polska powinna była w pełni transponować znowelizowaną dyrektywę EPBD do 29 maja 2026 roku. Opóźnienia w krajowym procesie legislacyjnym mogą więc skutkować tym, że polskie przepisy wejdą w życie później niż wynika to z unijnych zobowiązań.

Wskazówki dla inwestorów i branży fotowoltaicznej

Osoby odpowiedzialne za planowanie inwestycji budowlanych - zarówno deweloperzy, jak i zarządcy obiektów publicznych - powinny już teraz przygotować się na nadchodzące zmiany. Oto kilka praktycznych kroków, które warto rozważyć:

• sprawdzić potencjał instalacji fotowoltaicznej lub kolektorów słonecznych na planowanych i już użytkowanych budynkach;
• uwzględnić nowe wymogi na etapie projektowania, aby uniknąć kosztownych zmian na późniejszym etapie inwestycji;
• śledzić postępy prac nad polskimi przepisami wykonawczymi, w tym nowelizacją rozporządzenia o warunkach technicznych;
• rozważyć wcześniejsze wdrożenie instalacji słonecznych, nawet przed formalnym wejściem obowiązku w życie, jeśli pozwalają na to warunki techniczne i ekonomiczne.

Dla sektora odnawialnych źródeł energii zbliżające się regulacje to wyraźny sygnał rosnącego popytu na instalacje fotowoltaiczne i kolektory słoneczne w segmencie budynków publicznych i niemieszkalnych. Niezależnie od tempa, w jakim polski ustawodawca dogoni unijny harmonogram, można spodziewać się w najbliższych latach wyraźnego przyspieszenia liczby realizowanych projektów solarnych na obiektach objętych nowymi wymogami.